तुम्हाला आवश्यक असलेली AI कौशल्ये, तुमच्या गरजेनुसार आणि सोयीनुसार उपलब्ध करून दिली जातात.

ही सिरीज आधुनिक वर्गखोल्यांसाठी आवश्यक असलेली साधने उपलब्ध करून देत संपूर्ण भारतातील शिक्षकांना पाठबळ देण्याच्या आमच्या दीर्घकालीन वचनबद्धतेचा एक भाग आहे. ही सिरीज शिक्षकांना AI चे भक्कम ज्ञान प्रदान करते, ज्यामुळे ते विद्यार्थ्यांना हे तंत्रज्ञान सुरक्षितपणे, जबाबदारीने आणि प्रभावीपणे वापरण्यास अधिक चांगले मार्गदर्शन करू शकतात. AI अधिक व्यापक होत असलेल्या जगात शिक्षकांना केवळ तंत्रज्ञानाची नव्हे, तर नेतृत्व करण्याचा आत्मविश्वास देणे आणि त्यांच्या विद्यार्थ्यांना बदलत्या कामकाजाच्या जगासाठी तयार होण्यास मदत करणे हे आमचे उद्दिष्ट आहे.

Gemini for Education आणि NotebookLM यांसारख्या Google च्या साधनांचा प्रत्यक्ष वापर करून AI च्या मूलभूत संकल्पना, चिकित्सक विचार कौशल्ये आणि जबाबदार वापर शिकवण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या या सिरीजमध्ये Google हे तंत्रज्ञान भागीदार आहे.

ही सिरीज Gemini for Education आणि NotebookLM यांसारख्या Google च्या साधनांचा प्रत्यक्ष वापर करून AI च्या मूलभूत संकल्पना, चिकित्सक विचार कौशल्ये आणि जबाबदार वापर शिकवण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. ही सिरीज केवळ AI साधनांचा वापर कसा करायचा हे शिकवण्यापुरती मर्यादित नसून, भारतीय शिक्षकांच्या गरजांशी सुसंगत अशा ‘AI-सज्ज’ होण्यासाठी शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांना आवश्यक असलेल्या कौशल्यांवर आधारित आहे. हे प्रशिक्षण तुमच्या वेळापत्रकात सहज बसतील अशा लहान, स्वतंत्र सूक्ष्म-प्रशिक्षणांमध्ये विभागलेले आहे. के-१२ सत्रे १० ते १५ मिनिटांची असतील, तर उच्च शिक्षणासाठीची सत्रे ३० ते ४५ मिनिटांची असतील. सत्रे तीन विभागांमध्ये विभागली जातील: मूलभूत आकलन, अध्यापनातील उपयोग आणि प्रशासकीय उपयोग. ही सत्रे क्रमवार नसून त्यासाठी कोणत्याही पूर्वज्ञानाची आवश्यकता नाही. सर्व सामग्री Google for Education Learning Center द्वारे स्व-अभ्यासासाठी उपलब्ध सत्रे किंवा सर्वसमावेशक मार्गदर्शकाच्या स्वरूपात उपलब्ध आहे. दोन्ही पर्यायांमध्ये संक्षिप्त प्रश्नमंजुषा आणि प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर डिजिटल बॅजचा समावेश आहे.

पहिली मुख्य सत्रमालिका २०२६ च्या उत्तरार्धात उपलब्ध केली जाईल. प्रारंभिक सुरूवातीनंतर, सिरीज अद्ययावत ठेवण्यासाठी नवीन सामग्री नियमितपणे प्रकाशित केली जाईल..

हे प्रशिक्षण सहभागी होणाऱ्या प्रत्येक शिक्षकासाठी पूर्णपणे विनामूल्य आहे. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, AI विषयावरील त्यांचे आकलन प्रदर्शित करण्यासाठी शिक्षकांना डिजिटल बॅज प्रदान केले जातील.

• हा कार्यक्रम वेगळा आहे कारण तो शिक्षक कसे शिकतात आणि त्यांच्याकडे किती वेळ उपलब्ध असतो यानुसार तयार करण्यात आला आहे.
• शिक्षकांना त्यांचा वैयक्तिक वेळ त्यागावा लागू नये म्हणून हा कार्यक्रम NEP २०२०-सुसंगत असून, तो स्वतःच्या गतीने पूर्ण करता यावा यासाठी विशेषतः तयार करण्यात आला आहे.
• हे प्रशिक्षण शिक्षकांच्या वेळापत्रकात सहज बसतील अशा लहान, स्वतंत्र आणि क्रमवार नसलेल्या सूक्ष्म-प्रशिक्षणांमध्ये विभागलेले आहे.
•  हे प्रशिक्षण शिक्षक आणि प्राध्यापक यांच्या सहकार्याने, त्यांच्यासाठीच तयार केले जात आहे. त्यांच्या वेळापत्रकात ते सहजपणे समाविष्ट करता यावे आणि ते ज्या पद्धतीने शिकतात त्यानुसार ते उपयुक्त ठरावे यावर विशेष भर देण्यात आला आहे.

• अजिबात नाही; आमची भूमिका मदत करण्याची आहे. आमचा विश्वास आहे की AI हे शिक्षकांसाठी एक प्रभावी सहाय्यक ठरू शकते, जे पुनरावृत्तीची कामे हाताळून त्यांना त्यांच्या सर्वात महत्त्वाच्या कार्यांवर—अध्यापन आणि विद्यार्थ्यांशी संवाद साधणे—अधिक लक्ष केंद्रित करण्यासाठी वेळ उपलब्ध करून देते.
• हा कार्यक्रम अध्यापन व्यवसाय अधिक समाधानकारक आणि शाश्वत बनवण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे. यामध्ये शिक्षकांना या परिवर्तनकारी साधनांचा वापर करण्यासाठी आवश्यक माहिती आणि आत्मविश्वास मिळावा तसेच विद्यार्थ्यांना AI चा सुरक्षित आणि प्रभावी वापर शिकवण्यासाठी ते सक्षम व्हावेत यावर भर देण्यात आला आहे.

तुम्हाला Google AI प्रशिक्षण पर्यायांविषयी अधिक जाणून घेण्याची इच्छा असल्यास, तुम्ही या पृष्ठावरील स्वारस्य नोंदणी फॉर्म भरू शकता.

•  के-१२ आणि उच्च शिक्षणासाठी भारतभर ‘प्रशिक्षक-प्रशिक्षण’ (Train-the-Trainer) कार्यक्रम आयोजित केले जातील. हे कार्यक्रम शिक्षकांना त्यांच्या प्रदेशात प्रत्यक्ष प्रशिक्षणाचे नेतृत्व करण्यासाठी आवश्यक पाठबळ देतील.
• Google AI प्रशिक्षणाच्या विविध पर्यायांविषयी, तसेच ‘प्रशिक्षक-प्रशिक्षण’ कार्यक्रमांविषयी अधिक जाणून घेण्याची इच्छा असल्यास, तुम्ही या पृष्ठावरील स्वारस्य नोंदणी फॉर्म भरू शकता.

शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांशी थेट सहकार्य करून भक्कम पाया निर्माण करण्यासाठी आम्ही भारत आणि अमेरिकेत या उपक्रमाची सुरुवात करत आहोत. प्रशिक्षण अधिक प्रभावी करण्यासाठी शिक्षकांकडून मिळणारे प्रारंभिक अनुभव आणि अभिप्राय संकलित करत असताना, जगभरातील इतर प्रदेशांतील विद्यार्थी आणि शिक्षकांपर्यंत हे उपक्रम विस्तारण्यास आम्ही उत्सुक आहोत.

• आम्हाला जाणीव आहे की झटपट उत्तरे मिळवण्यासाठी AI साधनांवर अवलंबून राहणे खूप सोपे असू शकते. मात्र, विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना आम्हाला असे आढळले की अनेक विद्यार्थ्यांना केवळ उत्तरे मिळवण्यापेक्षा विषय अधिक सखोलपणे समजून घेण्यासाठी AI साधनांचा उपयोग करायचा आहे. त्यांना असे साधन हवे आहे जे अभ्यासातील सहकारी म्हणून कार्य करू शकेल, त्यांच्या शिक्षणप्रवासात त्यांना आवश्यक त्या स्तरावर साथ देईल आणि अधिक सखोल आकलन विकसित करण्यास मदत करेल.
• लोकांना शिकणे अधिक सोपे व्हावे यासाठी आम्ही Gemini विकसित केले आहे. उदाहरणार्थ, Gemini मधील ‘मार्गदर्शित शिक्षण’ (Guided Learning) हे थेट उत्तरे मिळवणे आणि कोणत्याही मदतीशिवाय एखादी संकल्पना समजून घेण्याचा प्रयत्न करणे यांदरम्यानचा प्रभावी मध्यम मार्ग उपलब्ध करून देते. यामुळे लोकांना कठीण विषयांशी अधिक सखोलपणे संवाद साधता येईल आणि त्यांच्या चिकित्सक विचारक्षमतेचा खऱ्या अर्थाने विकास होईल, अशी आम्हाला आशा आहे.
• हे साधन LearnLM या शिकण्यासाठी विशेषतः विकसित केलेल्या आमच्या मॉडेल समूहावर आधारित आहे. LearnLM हे शिक्षणतज्ज्ञ आणि अध्यापनशास्त्रातील तज्ज्ञ यांच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आले असून, त्यामध्ये सक्रिय शिक्षणाला प्रोत्साहन देणारी, शिकणाऱ्यांना संज्ञानात्मक भार व्यवस्थापित करण्यास मदत करणारी, त्यांच्या गरजांनुसार जुळवून घेणारी, जिज्ञासा जागृत करणारी आणि आत्मपरावर्तनात्मक विचारांना चालना देणारी शिक्षणशास्त्रीय तत्त्वे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. आम्ही ही अध्यापनशास्त्रीय तत्त्वे आमच्या मॉडेलच्या केंद्रस्थानी ठेवण्याचा प्रयत्न केला, कारण आमच्या अनुभवातून असे दिसून आले आहे की AI जेव्हा अध्यापनशास्त्रीय दृष्टिकोनातून अधिक सक्षम असते, तेव्हा त्याचा शिक्षणावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
• या प्रश्नांचा विचार करून AI साधनांचे मूल्यमापन करणारी चौकट विकसित करण्यासाठी आम्ही Digital Promise सोबतही काम केले. शिक्षण, तंत्रज्ञान आणि संशोधन क्षेत्रांतील ५० हून अधिक स्वतंत्र तज्ज्ञांच्या अंतर्दृष्टींवर आधारित ही चौकट AI ची रचना, अंमलबजावणी आणि प्रभावी वापर यांसाठी शिफारसी आणि संसाधने उपलब्ध करून देते.